Europa Universalis to niezwykle rozbudowana gra strategiczna, łącząca w sobie elementy gospodarcze, militarne i polityczne. Użytkownik wciela się w postać "szarej eminencji" rządzącej na jednym z jedenastu europejskich mocarstw w latach 1492 - 1792. Programiści podzieli Europę na prowincje, które tworzą poszczególne kraje. Każdy kraj posiada swoich mieszkańców, którzy płacą podatki, wytwarzają rozmaite artykuły, charakteryzują się własnym system wartości, pojmowaniem świata etc. Na porządku dziennym są więc bunty, powstania, strajki... słowem wszystko to co otacza nas w rzeczywistości.

Do naszej dyspozycji oddano dziesięć scenariuszy (Wojna o niepodległość, Wiek rewolucji, Trzy małe myszki, Samouczek, Wielka kampania, Wielka Wojna Północna, Wojna o hiszpańską sukcesję, Wojna trzydziestoletnia, Wiek handlu oraz Wiek Oświecenia). Scenariusze obejmują krótki okres czasu, podczas gdy Wielka Kampania trwa przeszło300 lat! Wybierając którąś z możliwości, zawsze możesz określić, kiedy gra powinna się zakończyć. Niektóre kampanie zostały uproszczone, inne reprezentują niezwykle wysoki stopień dopracowania tworząc iście wybuchową mieszankę.

Każdy gracz pod swoje skrzydła może wziąć jedynie jeden kraj. Każdy kraj składa się z prowincji i posiadłości, a na mapie zaznaczone są jego granice. Dzięki temu znika problem orientacji w terenie oraz nerwowego latania kursorem po ekranie w celu znalezienia skrawka terenu.

Kiedy rozpoczynasz grę twoim oczom ukazuje się mapa. Na początku widzisz jedynie prowincje i akweny morskie. Z upływem czasu obszar widzenia sukcesywnie się powiększa, a mapa odkrywa przed tobą nowe tajemnice, nieznane lądy i wiele innych równie interesujących rzeczy.

Cel gry za każdym razem jest inny. Podstawą jest zdobywanie możliwie jak największej ilości zwycięskich punktów. Masz także możliwość ustawienia kilku innych warunków zwycięstwa. Jednym z nich jest "Walka"- kraj, który jako pierwszy zdobędzie wcześniej ustaloną liczbę punktów wygrywa. Kolejną możliwością jest "Podbój", gdzie zwycięża ten kto pierwszy podbije ustaloną liczbę prowincji. Trzecią z możliwości jest "Misja" - każdy kraj otrzymuje jakieś zadanie, ten kto jako pierwszy je wykona zostaje zwycięzcą. Jak sami widzicie możliwości jest naprawdę sporo, tak więc nie powinniśmy narzekać na nudę lub też brak wyboru.

Ważnym elementem gry jest religia. Określa ona reguły moralne, filozofię życiową, a także formę ideologii państwowej, którą ty jako władca wykorzystywać będziesz do panowania nad swoimi poddanymi. Oznacza to, że wiara wpływa na pewne zjawiska socjologiczne, np. katolicyzm dostarcza twojemu państwu co roku dwóch nowych dyplomatów, dzięki czemu władca może zostać wybrany na Cesarza Świętego Imperium Rzymskiego. Kalwinizm dostarcza rok rocznie dwóch dyplomatów i jednego dodatkowego kolonistę, dzięki czemu możesz nawracać na swoją wiarę kraje protestanckie i kalwinistyczne. Religia ta wzmacnia również stabilność twojego państwa. Jak sami widzicie panuje tu ogromna zależność, dzięki której Europa Universalis stanowi nie lada gratkę dla miłośników kombinowania w dosłownym tego słowa znaczeniu! Momentami człowiek się w tym wszystkim gubi, bo oprócz ścisłej kontroli społeczeństwa, trzeba zajmować się rozwojem handlu oraz gospodarki bez której ani rusz. Nie mówiąc już o inwestowaniu w armię, która bądź co bądź stanowi gwarancję twojego bezpieczeństwa.

Kolejną istotną kwestią jest dyplomacja. Twój kraj ma określone układy z każdym z państw biorących udział w rozgrywce. Stosunki mogą osiągać wartość od -200 do +200 i choć jest to dla mnie nieco dziwna skala, to mimo wszystko całkiem nieźle oddaje ówczesne realia. Na poprawienie lub też pogorszenie stosunków wpływa wiele czynników, począwszy od zawarcia sojuszu, poprzez religię, aż do przekupstwa włącznie! Co prawda ostatnia z wymienionych przeze mnie możliwości nie jest najlepszym rozwiązaniem, ale od czasu do czasu będziesz musiał uciekać się do różnym, czasem nawet nieczystych zagrań.

Podsumowując. Europa Universalis jest jedną z najlepszych strategii w jakie kiedykolwiek miałem okazję zagrać i choć znajdziemy w niej kilka niedociągnięć takich jak: kiepska lokalizacja i niedopracowany engine graficzny to i tak jest to produkt godny polecenia niemalże każdemu! Zresztą najlepiej będzie jeśli przekonasz się o tym sam, dlatego czym prędzej leć do sklepu... choć z tego co wiem nakład został już wyczerpany :P